حكيم قاينى
مقدمه 20
رسائل عرفانى وفلسفى حكيم قاينى
نسخه ، سومين رسالهء مجموعهء 834 د ، نسخههاى خطى كتابخانهء دانشكدهء الهيات و معارف اسلامى تهران مىباشد ، به خط نستعليق مؤلف در سال 1026 ، در صفحات 17 سطرى ، و از برگ 41 پ آغاز مىشود و به برگ 50 پ انجام مىگيرد . تا كنون نسخهء ديگرى از اين رساله به دست نيامده است . اين بود مجموعهاى از آثار قاينى حكيم ، كه ممكن است مؤلف را آثار ديگرى باشد كه فحص و تصادف آن را بشناساند . آراء و افكار قاينى ما در اين بخش آراء و افكار فلسفى و حكمى قاينى را در برخى از كتابهاى أو بررسى مىنماييم . وى در كتاب اسرار الآيات ، كه شگفتيهاى جهان را با ديد فلسفى مورد بحث قرار مىدهد ، در مورد اينكه چگونه برخى مردم چندين روز از خوردن و آشاميدن خوددارى مىكنند و در عين حال زنده مىمانند مىگويد : اين حال ويژهء مردمى است كه تمايلات دنيوى را ناچيز شمرده و به سعادات الهى و لذات جاودانى روى مىنمايند . قاينى براى اثبات اين مطلب مقدمهاى را تمهيد نموده و مىگويد : در نفس ناطقه هرگاه اثرى پديد آيد در بدن تغييراتى نمودار مىگردد ، چنان كه به هنگام خجلت گونهء انسان سرخ مىشود . و به همين جهت است وقتى داستان عالم آخرت به گوش عدهاى مىرسد بر اندام آنها لرزه مىافتد ، و بالعكس به خاطر تغييراتى كه در بدن پديد مىآيد در نفس نيز دگرگونى حادث مىشود . و چون نفس جوهرى پاكيزه است و از نور ايزدى پديد آمده ، نيروهاى بدنى را رياضت مىدهد و از تمايلات مربوط به گيتى آن را رها مىنمايد و به قوت لا يموت اكتفا مىكند . و در اين صورت نيروهاى جسماني متوجه نفس ناطقه گشته و تابع رفتار أو مىگردند ، و در اين وقت قواى جسماني به خوردنيها و آشاميدنيها التفاتى نمىنمايد و كردار طبيعت كه از حيّز نفس نباتى است متوقف مىشود و كار هضم و دفع تعطيل مىگردد ، و مادههايى كه در تن بوده محفوظ مىماند . و هر كسى